DỊ DẠNG MẠCH MÁU

Bs Nguyễn Phước Bảo Quân

-----------------------------------------------------

I. Định nghĩa:

        - Bẩm sinh.

        - Là kênh mạch được lót bởi 1 lớp tế bào nội bì.

        - Các kênh mạch này hình thành từ các mạch nguyên thuỷ: động mạch, tĩnh mạch, mao mạch, mạch BH, đặc biệt có thể là kết hợp giữa các thành phần.  

        - Không có tăng sinh nội bì.

        - Không tăng sinh màng đáy.

II. Dị dạng mạch máu:

  Phân loại:

        1. Lưu lượng cao:

              - Dị dạng động - tĩnh mạch (AVMs)

              - Dò động mạch (s) - tĩnh mạch (FAV)

        2. Lưu lượng thấp:

              - U mạch thể hang (cavernous angiomas)

              - Dị dạng tĩnh mạch (Venous malformation)

              - Giãn mao mạch (Capillary telangiectasias)

              -  .....

*  Dị dạng động - tĩnh mạch (AVMs)

       Định nghĩa: là bất thường vừa động mạch lẫn tĩnh mạch và đặc biệt sự nối thông trực tiếp từ động mạch sang tĩnh mạch.    

   - GPB:

      + Động mạch nuôi  (một hoặc nhiều)

      + Động mạch tuần hoàn bên

      + Nhân (nidus)

      + Tĩnh mạch dẫn lưu (một hoặc nhiều) 

      + Không có mao mạch trung gian

      + Dòng máu thông trực tiếp từ động mạch sang tĩnh mạch

              --> Không có mô xen vào giữa các AVMs

   - SLB:

      + Hiệu ứng khối choán chỗ

      + Hiện tượng đánh cắp máu

      + Biến chứng xuất huyết         

*  Chẩn đoán hình ảnh:

      - Chẩn đoán (phân loại)

      - Điều trị (can thiệp nút mạch)

      - Theo dõi đáp ứng điều trị

*  Chẩn đoán hình ảnh - siêu âm:

      + Động mạch nuôi: giãn lớn , V ­, số lượng, nguồn?

      + Tĩnh mạch dẫn lưu: giãn lớn , phổ Dop : động mạch hoá tĩnh mạch .

      + Nối thông động -tĩnh mạch: V ­, RI ¯ (<0,45)

      + Nhân (Nidus )

      + Các biểu hiện khác:ổ xuất huyết củ, thiếu máu nuôi ở phần hạ lưu

Động mạch – tĩnh mạch nguồn

Nhánh động mạch nuôi

Nidus

Shunt

* Chẩn đoán hình ảnh - Chụp mạch

      + Kỹ thuật:

          - Chụp tổng thể

          - Chụp chọn lọc

      + Hình ảnh:

          - Động mạch nuôi

          - Nhân (nidus)

          - Tĩnh mạch dẫn lưu

* Dị dạng động - tĩnh mạch

* Điều trị:

      + Điện quang can thiệp.

      + Tia xạ trị liệu ( Gamma knife).

      + Phẫu thuật .

      + CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH –CAN THIỆP  :

      + Nút mạch bằng hợp chất keo Acrylic Butyl chọn lọc nidus.

* U mạch thể hang (cavernous angiomas)

       Định nghĩa: khối hình dâu tây nhiều thùy múi, tập hợp  các kênh mạch hình xoang bên trong chứa máu hoặc huyết khối

   - GPB:

      + Các xoang “hốc ” thành không có sợi cơ trơn và sợi đàn hồi

      + Không có mô xen lẫn bên trong

      + Huyết khối => vôi hoá  

   - SLB:

      + Hiệu ứng khối

      + Biến chứng xuất huyết

      + Vôi hóa 

* Chẩn đoán hình ảnh - Siêu âm:

      + Khối với mức độ hồi âm khác nhau

      + Cấu trúc khá đồng nhất, có thể có nốt vôi

      + Dopp ( - )  

* Chẩn đoán hình ảnh - CT:

      - Ngấm thuốc ngoại vi dạng thùy - múi, tiến dần vào trung tâm (khảo sát động học)

      - Đậm độ ngấm thuốc như lòng mạch

* U mạch tĩnh mạch:

   - GPB:

      + Gồm các tĩnh mạch nhỏ, dãn bất thường hợp lưu về một tm lớn – hả “con sứa”

      + Vi thể: những kênh tĩnh mạch thành mỏng, mô tổ chức vẫn xen kẽ, ... 

   - LS:

      + Không có triệu chứng

      + Phát hiện tình cơ / khám xét hình ảnh, autopsy

      + Biến chứng xuất huyết => nhức đầu, ngất, triệu chứng tk khu trú

   - Chẩn đoán hình ảnh:

      + ANGIO: hình ảnh điển hình “hình con sứa” / thì tm

      + MRI: nt

      + CT: không đặc hiệu, cấu trúc mạch / muộn  

* Dãn mao mạch (capillary telangiectaias)

   - GPB:

      + Đại thể: nhiều ổ màu nâu, tím

      + Vi thể: mạng lưới các mao mạch dãn, thành không có sợi đàn hồi hay trơn cơ 

   - LS:

      + Không có triệu chứng

      + Phát hiện tình cơ /  autopsy

      + Biến chứng xuất huyết => nhức đầu, ngất, triệu chứng tk khu trú

   - Chẩn đoán hình ảnh:  (-) / Angio, MRI, CT

   - Biến chứng xuất huyết => biểu hiện của hematom