ĐỘNG MẠCH CẢNH

-----------------------------------------------------

1. Sơ lược giải phẫu:

         - RCCA xuất phát từ thân cánh tay đầu

         - LCCA xuất phát từ quai động mạch chủ

         - CCA chạy lên trên nằm dưới cơ ức đòn chũm kèm bởi tk X và tm cảnh, chia thành ICA  &ECA tại chỗ chia đôi (thường C4)

Giải phẫu

         - ICA lớn hơn, nằm phía sau bên ECA chạy qua ống cảnh của nền sọ vào sọ mà không chia nhánh phụ. ICA vào sọ chia các nhánh: não giữa, não trước, thông trước, thông sau, động mạch mắt, ... Cùng động mạch não sau tạo thành cung Willis.

         - ECA nhỏ hơn, nằm trước, chia nhiều nhánh phụ cho mô mềm của sọ, mặt và cổ.

         - Hai động mạch CS xuất phát từ động mạch dưới đòn chui qua lỗ ngang của C6 -> đốt đội và hợp nhau ở bờ dưới cầu não --> động mạch nền.

Động mạch CS:

Kỹ thuật khám

         - Đầu dò: 5-7 MHz

         - Tư thế bệnh nhân: nằm ngửa  đầu ưỡn, kê gối dưới vai

         - Đầu tiên cắt ngang để khảo sát khẩu kính, thành trước, thành sau, mảng xơ vữa.

         - Sau đó cắt dọc để khảo sát thành mạch, mảng xơ vữa, dòng chảy

         - ĐMCS: cắt dọc đầu dò ở khoảng giữa xương đòn và xương hàm dưới. Dòng chảy cùng hướng với động mạch cảnh.

         - Khảo sát Doppler: phổ trước, trong và sau chỗ hẹp.

         Tính các chỉ số: Vmax, Vmin và các chỉ số khác -> % hẹp

Hình ảnh bình thường

B Mode

         - CCA có khẩu kính từ 8-10mm, thành mạch trơn láng.

         - ICA và ECA có khẩu kính 6-8mm

         - ĐMCS có khẩu kính 3-4mm

DOPPLER

       - ECA có trở kháng cao

       - ICA có trở kháng thấp hơn.

       - ĐMCS có trở kháng cao .Vmax từ 20-40cm/s

Động mạch cảnh chung

Động mạch cảnh ngoài

Động mạch cảnh trong

Động mạch CS

ĐM CẢNH

- Xơ vữa: vị trí, tính chất, bề mặt, cấu trúc, mức độ của mảng xơ vữa, ảnh hưởng huyết động.

Hình ảnh bất thường

Hẹp trầm trọng do xơ vữa

Tắc

Bóc tách

            Fibrodysplasia: dạng tràng hạt (bẩm sinh của lớp cơ)

            Takayashu: gốc mạch máu lớn, thương tổn lớp media --> bề mặt dày đồng tâm

            Dolichoartere: xoắn, cuộn mạch máu có thể gây tắc tạm thời khi thay đổi tư thế

Hình ảnh xoắn của động mạch

   - Động mạch cột sống

  - Kích thước nhỏ: d<2mm

  - Tắc

  - Tăng vận tốc: tăng vận tốc khu trú >40cm/s, kèm với rối loạn dòng chảy lân cận --> hẹp > 50%

  - Giảm vận tốc: <10cm/s gặp ở hạ lưu chỗ hẹp (rối loạn chức năng cơ tim --> giảm cả hai bên)

  - Giảm thể tích: bt >200ml/min thường gây t/c TK

Bất thường về hướng (h/c trộm máu đm dưới đòn) do tắc động mạch dưới đòn

gần gốc động mạch cột sống

H/c trộm máu

Protocol

   - B mode

   - Khẩu kính, thành mạch (có mảng xơ vữa hay không ) nếu có (vị trí, kích thước, tính chất, bề mặt )

   - DOPPLER

   - Dạng phổ, đo các chỉ số: Vs, Vd --> tính chỉ số hẹp